Groepsschematherapie

1. Groepsschematherapie: in verbinding van oude naar nieuwe patronen

In schematherapie werken we met diepgewortelde patronen van denken, voelen en handelen. Juist in een groep worden deze patronen zichtbaar: cliënten herkennen elkaars schema’s, oefenen onderling nieuw gedrag en ervaren correctieve relaties. Onderzoek toont aan dat groepsschematherapie minstens even effectief is als individuele therapie — en in sommige studies zelfs effectiever.

• In een grote multicenter-RCT (Arntz et al., 2022) bleek groep + individueel schematherapie bij borderline-cliënten effectiever dan behandeling als gebruikelijk.
• Een recente meta-analyse (Jacob et al., 2023) laat zien dat groepsschematherapie een hogere effectgrootte (g ≈ 0,86) heeft dan de individuele variant (g ≈ 0,16).
• Dagbehandelingen met GST rapporteren grote effectgroottes (Cohen’s d ≈ 0,96–1,04).

Voor cliënten met interpersoonlijke problematiek is de groep dus een krachtige leeromgeving: patronen komen tot leven, en juist daar kan verandering plaatsvinden.

2. Groepsdynamica: de unieke werkzame factoren

Omdat een groep anders werkt dan één-op-één, is het belangrijk oog te hebben voor de werkzame factoren zoals cohesie, hoop, altruisme, leren door observatie en sociale vergelijking belangrijke mechanismen in elke therapeutische groep (Burlingame et al., 2003; Yalom & Leszcz, 2020). Een groepstherapeut benut deze processen bewust:

• Door cohesie en veiligheid te bevorderen zodat cliënten durven delen.
• Door groepsinteracties te gebruiken als oefenmateriaal voor nieuw gedrag.
• Door correctieve ervaringen te faciliteren, bijvoorbeeld wanneer groepsleden elkaar anders benaderen dan zij gewend zijn.
• Door cliënten te helpen om elkaars modi te herkennen en er constructief mee om te gaan.

Zo wordt de groep zelf een motor voor verandering.

3. Waarom specifiek: groepsschematherapie (GST)

Groepsdynamiek en schema’s passen goed: cliënten met schema- en modiproblematiek hebben vaak moeite in relaties. In een groep worden die patronen sneller zichtbaar en direct bespreekbaar. De groepstherapeut kan dit benutten door het gedrag te spiegelen, te benoemen en alternatieve ervaringen aan te bieden. Zo ontstaan correctieve interpersoonlijke ervaringen en nieuwe manieren van omgaan met anderen.

Efficiënt en verdiepend: voor praktijken waar veel cliënten baat kunnen hebben bij intensieve, interpersoonlijke behandeling, is GST een effectieve en tijdsefficiënte methode. Je kunt meerdere cliënten tegelijk behandelen, terwijl de groepsdynamiek het leerproces versterkt.

Professionele groei: als psycholoog of psychotherapeut vergroot je met GST je handelingsrepertoire. Je leert dieper werken met modi, met de interacties tussen groepsleden, en met de processen die leiden tot echte verandering.

4. Wat leer je in de cursus?

• Herkennen en werken met schema’s en modi in een groepscontext.
• Opzetten en begeleiden van GST-groepen: samenstelling, contract, fasering.
• Toepassen van specifieke GST-interventies: mode-werk, experiëntiële oefeningen, groepsfeedback.
• Groepscohesie en veiligheid bevorderen.
• Integratie met individuele trajecten: hoe combineer je GST met individuele sessies.
• Oefenen (met casuïstiek) en intervisie in een veilige leeromgeving.

5. Waarom nú instappen?

• De evidentie voor GST groeit snel — deelname houdt je deskundigheid actueel.
• Cliënten met complexe of relationele problematiek profiteren aantoonbaar van groepsvormen.
• Je ontwikkelt een aanvullende, bewezen effectieve manier van werken als groepstherapeut.
• Je benut je tijd efficiënt: één sessie bereikt meerdere cliënten met diepgang.

 

Toets

Toetsing tijdens deze cursus geschiedt aan de hand van een praktijktoets. Deze praktijktoets zal bestaat uit een demonstratie van een schematherapeutische techniek van maximaal 20 minuten. Dit kan een rollenspel zijn. Daaropvolgend is er gedurende 10 minuten ruimte voor feedback vanuit medecursisten en de docent. De docent zal de demonstratie beoordelen, waarbij minimaal een voldoende (= 6/10) gehaald moet worden om in aanmerking te komen voor het certificaat. Indien de cursist een onvoldoende als beoordeling ontvangt, volgt er één herkansingsmogelijkheid.

De herkansing betreft een (nieuwe) film die naar de docent ter beoordeling gestuurd zal worden.